Audyt energetyczny MŚP -nowelizacja ustawy

Audyt energetyczny MŚP będzie nowym obowiązkiem wynikającym z planowanej nowelizacji ustawy o efektywności energetycznej (projekt UC77), która ma wdrożyć dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 (EED). Próg kwalifikacji ma zmienić się z kryterium wielkości firmy na kryterium zużycia energii – 10 TJ (2 778 MWh) średniego rocznego zużycia energii finalnej z ostatnich 3 lat. Zgodnie z obecnym projektem termin przeprowadzenia pierwszego audytu będzie upływać 11 października 2026 roku. Kara za brak audytu będzie mogła sięgać 5% rocznego przychodu przedsiębiorstwa. Ustawa i związane z nią zmiany są nadal w procesie legislacyjnym, a ich finalizacji można spodziewać się pod koniec 2026 roku.

Czym jest audyt energetyczny przedsiębiorstwa i dlaczego obejmie firmy z sektora MŚP?

Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to szczegółowy przegląd zużycia energii finalnej we wszystkich obszarach działalności firmy – obejmujący energię elektryczną, gaz ziemny, ciepło sieciowe, paliwa i media technologiczne. Analiza obejmuje budynki, instalacje, procesy przemysłowe oraz transport. Dotychczas obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przedsiębiorstwa co 4 lata dotyczył wyłącznie dużych przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 250 pracowników lub osiągających roczny obrót netto powyżej 50 mln euro. Nowelizacja ustawy UC77 ma zastąpić kryterium wielkości firmy kryterium rzeczywistego zużycia energii. Przedsiębiorstwa z sektora MŚP, których średnie roczne zużycie energii finalnej z ostatnich 3 lat przekroczy 10 TJ (2 778 MWh), po raz pierwszy zostaną objęte obowiązkiem przeprowadzania audytu. Pod uwagę będzie brane sumaryczne zużycie wszystkich nośników energii: prąd, gaz, ciepło, paliwa i biomasa. Zakład obróbki metalu zatrudniający 80 pracowników, który zużywa rocznie 2,5 GWh energii elektrycznej i 0,8 GWh gazu (łącznie 3,3 GWh, czyli ok. 11,88 TJ), przekroczy próg 10 TJ i wejdzie w obowiązek audytu mimo statusu średniego przedsiębiorcy. Jakie są mogą być nowe zasady audytu energetycznego wynikające z dyrektywy EED? Nowe przepisy dyrektywy EED będą wprowadzać 2 progi obowiązku audytowego. Pierwszy próg – powyżej 10 TJ (2 778 MWh) średniego rocznego zużycia energii – będzie nakładać obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego przedsiębiorstwa co 4 lata. Drugi próg – powyżej 85 TJ (23 611 MWh) – będzie wymagać wdrożenia certyfikowanego systemu zarządzania energią zgodnego z normą ISO 50001 do 11 października 2027 roku. Audyt energetyczny będzie musiał obejmować co najmniej 90% całkowitego zużycia energii w przedsiębiorstwie. Zakres analizy będzie obejmować 4 obszary: budynki, instalacje, procesy przemysłowe i transport. Nowe wymagania będą obejmować analizę kosztów w ujęciu cyklu życia inwestycji (LCCA), a nie wyłącznie czasu zwrotu. Przedsiębiorstwo będzie zobowiązane do opracowania planu działań w zakresie poprawy efektywności energetycznej w ciągu 45 dni od zakończenia audytu. Zwolnienie z obowiązku audytu będzie przysługiwać firmom, które wdrożą certyfikowany system zarządzania energią ISO 50001 lub system ekozarządzania EMAS – pod warunkiem, że w ramach tych systemów zostanie przeprowadzony audyt spełniający wymogi ustawy o efektywności energetycznej.

 

Kto może wykonać audyt energetyczny przedsiębiorstwa i ile to kosztuje?

Audyt energetyczny przedsiębiorstwa będzie przeprowadzać niezależny podmiot lub ekspert posiadający odpowiednie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie w zakresie efektywności energetycznej. Obecnie nie funkcjonuje oficjalny, publiczny wykaz audytorów efektywności energetycznej prowadzony przez Urząd Dozoru Technicznego (UDT). Audytor nie będzie mógł być bezpośrednio zaangażowany w audytowaną działalność przedsiębiorcy. Ustawa o efektywności energetycznej będzie dopuszczać przeprowadzenie audytu przez eksperta wewnętrznego firmy, pod warunkiem że nie będzie zaangażowany w obszary objęte analizą.

Koszt audytu energetycznego będzie zależeć od specyfiki przedsiębiorstwa – wielkości zakładu, liczby budynków, złożoności instalacji i procesów produkcyjnych. Audyt dużego przedsiębiorstwa może trwać nawet kilkanaście tygodni. Koszt przeprowadzenia audytu będzie ponosić w całości firma. Urząd Regulacji Energetyki będzie mógł losowo kontrolować od 5% do 10% przeprowadzonych audytów rocznie, co będzie wymagać rzetelnego przygotowania dokumentacji.

Nieprzeprowadzenie obowiązkowego audytu w wymaganym terminie będzie skutkować karą pieniężną nakładaną przez Prezesa URE. Kara będzie mogła sięgać 5% rocznego przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.

Jakie są terminy przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa?

Zgodnie z obecnym projektem pierwszy obowiązkowy audyt energetyczny na nowych zasadach będzie musiał zostać przeprowadzony do 11 października 2026 roku. Kolejne audyty będą przypadać co 4 lata od daty zakończenia poprzedniego. Przedsiębiorca będzie mieć obowiązek zawiadomienia Prezesa URE o przeprowadzeniu audytu w ciągu 30 dni od jego zakończenia, nie później niż do 31 grudnia danego roku kalendarzowego. Firmy, których zużycie przekroczy 85 TJ (23 611 MWh), będą musiały wdrożyć system zarządzania energią ISO 50001 do 11 października 2027 roku. Wdrożenie ISO 50001 będzie zwalniać z obowiązkowego audytu co 4 lata, ponieważ norma wymaga ciągłego monitorowania i optymalizacji efektywności energetycznej w firmie. Jakie oszczędności przynosi audyt energetyczny firmom z sektora MŚP? Audyt energetyczny identyfikuje miejsca największych strat energii i proponuje opłacalne przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej przedsiębiorstwa. Wdrożenie rekomendacji z audytu obniża rachunki za prąd i ciepło średnio o 15-30%, co przekłada się na realne oszczędności energii w skali roku. Wytworzenie sprężonego powietrza generuje straty sięgające 30% – audyt wskazuje, które instalacje wymagają modernizacji dla osiągnięcia oszczędności. Realizacja zaleceń audytowych otwiera drogę do uzyskania białych certyfikatów – świadectw efektywności energetycznej, które stanowią prawa majątkowe zbywalne na Towarowej Giełdzie Energii. Przedsiębiorstwo, które osiągnie wymierne oszczędności energii, uzyskuje dodatkowe korzyści finansowe ze sprzedaży certyfikatów. Audyt dostarcza plan działań do optymalizacji zużycia energii i zmniejszenia kosztów operacyjnych. Ekspert oblicza okres zwrotu z inwestycji w modernizację, co pozwala zaplanować budżet na kolejne lata. Osiągnięte oszczędności energii stanowią podstawę do ubiegania się o dodatkowe wsparcie – firmy planujące termomodernizację obiektów w celu poprawy efektywności energetycznej budynków mogą skorzystać z premii termomodernizacyjnej, która pokrywa część kosztów inwestycji.

Jak przygotować firmę do obowiązkowego audytu – 5 kroków

Przygotowanie firmy do audytu energetycznego przedsiębiorstwa wymaga systematycznego podejścia i rozpoczęcia działań na 3-4 miesiące przed terminem. Oto 5 kroków, które pozwolą przejść przez proces sprawnie:

1. Zweryfikuj zużycie energii – przeanalizuj faktury za prąd, gaz, ciepło i paliwa z ostatnich 3 lat. Zsumuj zużycie wszystkich nośników energii i porównaj z progiem 2 778 MWh (10 TJ).

2. Wybierz audytora – skontaktuj się z niezależnym podmiotem lub ekspertem posiadającym odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie w zakresie audytów energetycznych. Warto poprosić o wykaz opracowań wykonanych w ostatnich 3-6 miesiącach, aby ocenić, czy audytor rzeczywiście wykorzystuje swoją wiedzę w codziennej pracy, a nie realizuje takie zlecenia jedynie dorywczo. Dobrze jest również sprawdzić, czy posiada ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej osoby sporządzającej świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, lokalu mieszkalnego lub części budynku stanowiącej samodzielną całość techniczno-użytkową albo ubezpieczenie z klauzulą zawodową obejmującą czynności audytora energetycznego. Warto zarezerwować termin z wyprzedzeniem, ponieważ przy dużym zainteresowaniu dostępność audytorów może być ograniczona.
3. Przygotuj dokumentację – zgromadź faktury od dostawców energii, dokumentację techniczną budynków i instalacji, dane o procesach produkcyjnych oraz informacje o transporcie firmowym.

4. Przeprowadź audyt – audytor przeanalizuje procesy energetyczne i zidentyfikuje obszary nieefektywności. Może również przeprowadzić wizję lokalną, ale nie jest ona obowiązkowa. Efektem będzie raport z rekomendacjami działań oszczędnościowych.
5. Opracuj plan działań – w ciągu 45 dni od zakończenia audytu przedsiębiorstwo musi przygotować plan wdrożenia rekomendacji i zawiadomić Prezesa URE o przeprowadzeniu audytu.

Profile przedsiębiorstw najczęściej przekraczających próg 10 TJ w Polsce obejmują: zakłady przemysłu spożywczego (piekarnie, suszarnie, chłodnie), firmy z branży przetwórczej i chemicznej, pralnie przemysłowe, zakłady rolno-spożywcze oraz przedsiębiorstwa logistyczne z dużą flotą pojazdów.

W praktyce próg 10 TJ mogą przekraczać nie tylko duże zakłady, ale również niektóre małe i średnie przedsiębiorstwa o wysokim zapotrzebowaniu na energię. Dotyczy to przede wszystkim branż, w których funkcjonują energochłonne procesy technologiczne, urządzenia grzewcze, chłodnicze lub wentylacyjne pracujące w sposób ciągły. Do takich firm mogą należeć m.in. przedsiębiorstwa z sektora przetwórstwa spożywczego – piekarnie przemysłowe, mleczarnie, browary czy zakłady mięsne, gdzie największe zużycie generują piece, chłodnie, mroźnie, systemy pasteryzacji i sterylizacji. Wysokie zużycie energii mogą osiągać również firmy zajmujące się obróbką metali i produkcją wyrobów metalowych, w tym niewielkie odlewnie, kuźnie, zakłady hartowania oraz przedsiębiorstwa wykonujące spawanie i obróbkę skrawaniem na maszynach CNC.

Do grupy przedsiębiorstw, które mogą zbliżać się do progu obowiązkowego audytu, zaliczają się także firmy z branży tworzyw sztucznych prowadzące procesy wtrysku, wytłaczania lub formowania, gdzie konieczne jest stałe utrzymanie wysokiej temperatury. Podobnie sytuacja wygląda w produkcji wyrobów z drewna i w meblarstwie – zwłaszcza tam, gdzie przedsiębiorstwo posiada własne suszarnie drewna oraz rozbudowane systemy odpylania i wentylacji. Znaczne zużycie energii może występować również w poligrafii i drukarniach, w których maszyny offsetowe, tunele suszące i systemy naświetlania wymagają stałego oraz wysokiego poboru mocy. Warto uwzględnić także usługi pralnicze i pralnie chemiczne, gdzie maszyny piorące, suszarki oraz prasownice zużywają duże ilości energii elektrycznej i cieplnej.

Jak przygotować firmę do audytu energetycznego jeszcze przed wejściem ustawy w życie?

Nie warto czekać z przygotowaniami aż ustawa faktycznie wejdzie w życie. Jeśli firma już dziś znajduje się na granicy progu średniego rocznego zużycia energii finalnej z ostatnich 3 lat, warto wcześniej zweryfikować swoją sytuację i skontaktować się. W praktyce, gdy pojawia się większy popyt na tego typu usługi, dostępność terminów maleje, a ceny mogą rosnąć. Dlatego rekomendujemy działanie z wyprzedzeniem, aby spokojnie przygotować firmę i uniknąć presji czasu.

Jako firma audytorska działająca od 2012 roku, posiadająca 3 lokalizacje – w Warszawie, Wrocławiu i Rzeszowie – jesteśmy mobilni na terenie całej Polski. Dysponujemy wykwalifikowanymi audytorami energetycznymi posiadającymi wymagane uprawnienia, kwalifikacje i doświadczenie niezbędne do realizacji tego typu opracowań.

Twoja firma zbliża się do progu 10 TJ? Nie czekaj na ostatni moment. Skontaktuj się z nami i sprawdź, czy nowe obowiązki mogą objąć także Twoje przedsiębiorstwo. Pomożemy Ci zweryfikować zużycie energii, ocenić sytuację i przygotować firmę z odpowiednim wyprzedzeniem.

Kontakt

Efektywniej sp. z o.o. tel.: 883 747 577 e-mail:  info@efektywniej.pl