Cena toe – ile można zarobić na białych certyfikatach?
Białe certyfikaty generują dodatkowy przychód dla przedsiębiorstw, które inwestują w ograniczenie zużycia energii. Cena 1 toe na Towarowej Giełdzie Energii w 2026 roku oscyluje w przedziale 2250–2400 zł. Firma, która udokumentuje oszczędność 50 toe rocznie, uzyskuje jednorazowy przychód rzędu 112 500–120 000 zł ze sprzedaży świadectw efektywności energetycznej – niezależnie od bieżących oszczędności na rachunkach za energię.
Czym jest tona oleju ekwiwalentnego (toe) i jak ją przeliczyć na energię?
Tona oleju ekwiwalentnego (toe) to jednostka służąca do opisu dużych wartości energii w systemie białych certyfikatów. 1 toe odpowiada 11,630 MWh energii finalnej, czyli 41,868 GJ. W ujęciu definicyjnym toe oznacza energetyczny równoważnik jednej metrycznej tony ropy naftowej o wartości opałowej równej 10 000 kcal/kg. Urząd Regulacji Energetyki posługuje się jednostką toe jako podstawową miarą oszczędności energii przy wydawaniu świadectw efektywności energetycznej
Przelicznik 1 toe = 11,63 MWh pozwala porównywać oszczędności uzyskane z różnych źródeł – energii elektrycznej, ciepła użytkowego czy ciepła odpadowego.
Dla przedsiębiorstw oznacza to możliwość przeliczenia planowanych lub osiągniętych oszczędności na jednostkę stosowaną w systemie świadectw efektywności energetycznej.
Ile kosztuje 1 toe w 2026 roku?
|
Cena 1 toe w 2026 roku kształtuje się na poziomie 2250-2400 zł na Towarowej Giełdzie Energii. Opłata zastępcza ustalona na 2026 rok wynosi 2327 zł za 1 toe i rośnie corocznie o 5%. Ceny rynkowe świadectw efektywności energetycznej (białych certyfikatów) oscylują wokół wartości opłaty zastępczej, ponieważ stanowi ona punkt odniesienia dla podmiotów zobowiązanych. Dla porównania opłata zastępcza za 1 toe w 2025 roku wynosiła 2215 zł. Historycznie cena białych certyfikatów na rynku wahała się między 1700 a 2500 zł za 1 toe. Tendencja wzrostowa utrzymuje się od kilku lat i wynika z zaostrzania celów efektywności energetycznej na terenie Unii Europejskiej. Białe certyfikaty czym są i jaką rolę pełnią w systemie oszczędności energii?Białe certyfikaty to świadectwa efektywności energetycznej wydawane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) za przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej. Potwierdzają one osiągnięcie mierzalnych oszczędności energii finalnej wyrażonych w tonach oleju ekwiwalentnego. Prawa majątkowe wynikające ze świadectw stanowią towar giełdowy i podlegają obrotowi na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). Podstawą prawną systemu białych certyfikatów jest Ustawa z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. 2016 poz. 831). System nakłada na podmioty zobowiązane przedsiębiorstwa sprzedające energię elektryczną, ciepło i gaz odbiorcom końcowym – obowiązek pozyskania i przedstawienia do umorzenia określonej liczby świadectw. Alternatywą jest uiszczenie opłaty zastępczej. Mechanizm ten tworzy stały popyt na białe certyfikaty na rynku i zapewnia ich wartość. Warto pamiętać, że świadectwo efektywności energetycznej jest wydawane na wniosek podmiotu, u którego realizowane będzie przedsięwzięcie służące poprawie efektywności energetycznej, a prawa majątkowe wynikające ze świadectwa mogą być następnie sprzedane. Białe certyfikaty 2026 – ile wynosi opłata zastępcza?Opłata zastępcza za białe certyfikaty w 2026 roku wynosi 2327 zł za 1 toe. Kwota ta jest waloryzowana corocznie (zwykle o ok. 5% rocznie). W 2025 roku opłata wynosiła 2215 zł/toe, a w 2017 roku – zaledwie 1500 zł/toe. Opłata zastępcza pełni funkcję punktu odniesienia dla całego rynku białych certyfikatów. Podmioty zobowiązane porównują cenę certyfikatów na Towarowej Giełdzie Energii z wysokością opłaty zastępczej. Zakup świadectw efektywności energetycznej na rynku staje się opłacalny, gdy ich cena jest niższa niż stawka opłaty. W praktyce oznacza to, że cena białych certyfikatów rzadko przekracza wartość opłaty zastępczej. |
 |
Od czego zależy cena białych certyfikatów na rynku?
Cena białych certyfikatów zależy od 3 czynników: wysokości opłaty zastępczej, relacji podaży do popytu i zmian w regulacjach prawnych. Roczne zapotrzebowanie na białe certyfikaty w Polsce wynosi rzędu kilkuset tysięcy toe, przy czym wolumen obrotu na Towarowej Giełdzie Energii stanowi jedynie część całego rynku.
Zmiany w przepisach mają istotny wpływ na kształtowanie się cen białych certyfikatów. Planowana na 2026 rok nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej rozszerza katalog kwalifikujących się przedsięwzięć oraz wprowadza obniżony próg 5 toe dla projektów realizowanych na rzecz odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym. Ceny rynkowe reagują m.in. na ogłoszenia dotyczące wysokości opłaty zastępczej publikowane przez Urząd Regulacji Energetyki.
Jak uzyskać białe certyfikaty – procedura krok po kroku?
Pozyskanie białych certyfikatów wymaga przeprowadzenia audytu efektywności energetycznej i złożenia wniosku do Prezesa URE przed rozpoczęciem inwestycji. Wniosek ma uzasadnienie wtedy, gdy dotyczy inwestycji zaplanowanej, ale jeszcze nierozpoczętej, a jej efekt pozwoli osiągnąć oszczędność energii na poziomie co najmniej 10 toe rocznie (standardowy próg ustawowy w większości przypadków).
Ze względu na znaczenie momentu rozpoczęcia przedsięwzięcia, przed podpisaniem umów, zakupem urządzeń lub rozpoczęciem prac warto każdorazowo potwierdzić kwalifikowalność inwestycji i kolejność działań ze specjalistą. Cały proces trwa zwykle od 2 do kilkunastu miesięcy od dnia złożenia wniosku i obejmuje 5 etapów.
Etap 1 – audyt efektywności energetycznejProces rozpoczyna się od analizy planowanego przedsięwzięcia pod kątem poprawy efektywności energetycznej oraz wyboru odpowiedniego wariantu modernizacji. Następnie audytor przygotowuje audyt efektywności energetycznej. Obejmuje on analizę zużycia energii, ocenę stanu technicznego obiektu, urządzeń lub instalacji, a także wskazanie działań poprawiających efektywność energetyczną. Co ważne, modernizacje ujęte we wniosku powinny wynikać z audytu. To właśnie audyt określa zakres przedsięwzięcia, wariant modernizacji oraz możliwą do uzyskania oszczędność energii. Dzięki temu dokumentacja do wniosku jest spójna, a planowane oszczędności można prawidłowo przeliczyć na toe. Dopiero na tej podstawie można przeliczyć planowane oszczędności na toe i przygotować dokumentację do wniosku o wydanie świadectw efektywności energetycznej. Etap 2 – złożenie wniosku do UREWniosek wraz z audytem efektywności energetycznej i wymaganą dokumentacją należy złożyć do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki przed podpisaniem umowy na realizację prac, zakupem materiałów i rozpoczęciem inwestycji. Złożenie wniosku po starcie robót lub po podjęciu działań uznawanych za rozpoczęcie inwestycji wyklucza możliwość uzyskania świadectw. Etap 3 – realizacja przedsięwzięciaPo złożeniu kompletnego wniosku i dokumentacji przedsiębiorstwo może rozpocząć realizację inwestycji.Na tym etapie można przejść do zaplanowanych prac, takich jak wymiana oświetlenia, wymiana urządzeń czy modernizacja instalacji przemysłowych. Ponadto przedsięwzięcie może obejmować wdrożenie pomp ciepła lub ograniczenie strat ciepła odpadowego w sieciach ciepłowniczych. Dzięki temu zakres inwestycji pozostaje zgodny z dokumentacją złożoną do URE. Etap 4 – audyt powykonawczy i wydanie świadectwPo zakończeniu inwestycji należy dopełnić formalności wobec URE, związane z zakończeniem przedsięwzięcia. Jeżeli złożony wniosek wykazuje oszczędność energii większą niż 100 toe rocznie, po realizacji przedsięwzięcia należy wykonać audyt powykonawczy, który potwierdza rzeczywisty efekt energetyczny. Zgodnie z ustawą w ciągu 45 dni od zakończenia inwestycji składa się do URE zawiadomienie o zakończeniu przedsięwzięcia. Po pozytywnej weryfikacji beneficjent uzyskuje świadectwa efektywności energetycznej, z których wynikają prawa majątkowe rejestrowane na Towarowej Giełdzie Energii. Etap 5 – sprzedaż na TGEŚwiadectwa efektywności energetycznej są rejestrowane jako prawa majątkowe na Towarowej Giełdzie Energii. Sprzedaż białych certyfikatów odbywa się za pośrednictwem domu maklerskiego na sesjach giełdowych lub w transakcjach pozasesyjnych. Możliwe jest również zawieranie transakcji bezpośrednich, czyli OTC, z podmiotami zobowiązanymi. Jednak rozliczenie takich transakcji nadal odbywa się z wykorzystaniem rachunków maklerskich i systemu rynku. |
 |
Jakie inwestycje kwalifikują się do pozyskania białych certyfikatów?
Białe certyfikaty przysługują za przedsięwzięcia służące poprawie efektywności energetycznej w 5 głównych obszarach: modernizacja instalacji przemysłowych, ograniczenie strat w sieciach ciepłowniczych, wymiana urządzeń, odzysk ciepła odpadowego i wdrożenie systemów zarządzania energią. Szczegółowy wykaz przedsięwzięć zawiera obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska (M.P. 2021, poz. 1188).
Kwalifikujące się inwestycje obejmują m.in. modernizację oświetlenia w halach produkcyjnych, wymianę maszyn w procesach przemysłowych na energooszczędne odpowiedniki, instalację układów odzysku ciepła użytkowego, termomodernizację budynków, wdrożenie instalacji odnawialnego źródła energii i jednostek wysokosprawnej kogeneracji. Przedsięwzięcie musi generować minimalną roczną oszczędność energii finalnej na poziomie 10 toe. Więcej o tym, jak przejść przez cały proces pozyskiwania białych certyfikatów, opisano w dedykowanym przewodniku: Białe certyfikaty krok po kroku.
Ile można zarobić na sprzedaży białych certyfikatów?
Dodatkowy przychód ze sprzedaży białych certyfikatów zależy od skali uzyskanych oszczędności energii. Przy średniej cenie 2 378 zł za 1 toe (na podstawie danych TGE za maj 2026) i oszczędności 10 toe firma uzyskuje ok. 23 780 zł, a przy 100 toe przychód sięga ok. 237 800 zł. Białe certyfikaty mogą pokrywać od ok. 15% do 50% nakładów inwestycyjnych, przy czym w projektach o wysokiej efektywności kosztowej udział ten może być wyższy.
Przykład: modernizacja oświetlenia hali 3000 m² z opraw sodowych na LED przy czasie pracy 4000 h/rok daje oszczędność ok. 35 MWh rocznie, czyli ok. 3 toe. Wartość ta nie przekracza samodzielnie progu 10 toe – łączenie kilku przedsięwzięć samego rodzaju w ramach jednego wniosku pozwala osiągnąć wymagane minimum. Zakład, który połączy modernizację oświetlenia z wymianą urządzeń i ograniczeniem strat ciepła w instalacjach, uzyskuje łączną oszczędność 45 toe. Ich wartość przy aktualnych cenach rynkowych wynosi ok. 107 000 zł dodatkowego przychodu.
Po co podmioty zobowiązane kupują białe certyfikaty?
|
Podmioty zobowiązane (m.in. sprzedawcy energii, ciepła i gazu oraz podmioty paliwowe) realizują obowiązek efektywności energetycznej poprzez: zakup białych certyfikatów, realizację przedsięwzięć poprawiających efektywność energetyczną lub uiszczenie opłaty zastępczej. Co roku muszą wykazać określony poziom oszczędności energii, m.in. poprzez umorzenie świadectw efektywności energetycznej lub wniesienie opłaty zastępczej. Obowiązek dla podmiotów paliwowych ma charakter progresywny: 0,5% w 2025 r., 0,6% w 2026 r. oraz 1% od 2030 r. W praktyce wybór sposobu realizacji zależy od relacji cen rynkowych certyfikatów do wysokości opłaty zastępczej. Jakie zmiany w przepisach wpłyną na rynek białych certyfikatów w 2026 roku?Nowelizacja ustawy o efektywności energetycznej wdraża zapisy unijnej Dyrektywy UE 2023/1791 i wprowadza 3 kluczowe zmiany. Elektroniczną Platformę Efektywności Energetycznej (PEE), obniżony próg 5 toe dla wybranych projektów społecznych i uproszczoną procedurę weryfikacji wniosków. Wdrożenie nowych przepisów zwiększy liczbę przedsięwzięć kwalifikujących się do pozyskiwania białych certyfikatów. Nowe regulacje wprowadzają też możliwość rozliczenia obowiązku przez uiszczenie zwiększonej opłaty zastępczej w wysokości dwukrotności standardowej stawki – bez konieczności zakupu certyfikatów. Rozszerzenie katalogu przedsięwzięć obejmuje inwestycje w instalacjach odnawialnego źródła energii, ograniczenie poboru energii biernej oraz modernizację systemów chłodniczych w procesach przemysłowych. Zmiany te wpłyną na podaż świadectw i kształtowanie się cen białych certyfikatów na rynku. Dlaczego warto zlecić pozyskanie białych certyfikatów specjalistom?Profesjonalne wsparcie ekspertów z Efektywniej.pl przy pozyskiwaniu białych certyfikatów eliminuje ryzyko błędów formalnych, które skutkują utratą prawa do świadectw. Wieloletnie doświadczenie w przygotowaniu audytów efektywności energetycznej i składaniu wniosków do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki skraca czas oczekiwania na wydanie świadectw efektywności energetycznej i zwiększa prawdopodobieństwo pozytywnej weryfikacji. |
 |
Koszt usługi pozyskania białych certyfikatów może być rozliczany w modelu success fee, czyli dopiero po przyznaniu i sprzedaży certyfikatów, dzięki czemu firma ogranicza koszt początkowy współpracy. Specjalista oceni potencjał inwestycji przed podpisaniem umowy, wykona audyt efektywności energetycznej, przygotuje niezbędną dokumentację, będzie reprezentować klienta w postępowaniu przed Prezesem URE oraz wesprze w wyborze optymalnego kanału sprzedaży praw majątkowych na Towarowej Giełdzie Energii.
Jak księgować białe certyfikaty?
W kontekście finansowym warto uwzględnić także księgowanie białych certyfikatów. Dla wielu przedsiębiorstw nie są one tylko dodatkowym przychodem ze sprzedaży praw majątkowych. Mogą być również elementem rozliczeń księgowych. W artykule o księgowaniu białych certyfikatów wskazano, że można je traktować jako formę dotacji do aktywów. W takim przypadku ujmuje się je jako rozliczenia międzyokresowe przychodów. Ostateczny sposób ujęcia warto jednak potwierdzić z księgowością lub doradcą podatkowym. Zależy on od sytuacji jednostki, modelu rozliczenia i momentu uzyskania praw majątkowych.
Białe certyfikaty sprawdź, ile możesz zyskać z pomocą ekspertów!
Białe certyfikaty mogą realnie zwiększyć opłacalność inwestycji w oszczędność energii pod warunkiem, że cały proces zostanie przeprowadzony we właściwej kolejności. Kluczowe znaczenie ma ocena potencjału inwestycji przed jej rozpoczęciem, przygotowanie audytu efektywności energetycznej, prawidłowe złożenie wniosku do URE oraz późniejsza sprzedaż praw majątkowych na rynku.
