Wskaźnik EP co to jest, jaki powinien być i jak go osiągnąć dla nowych budynków?

Budujesz dom i nagle słyszysz: „wskaźnik EP jest za wysoki”. Co to właściwie oznacza i dlaczego może zablokować odbiór budynku? Albo odwrotnie jesteś inwestorem, który chce zrozumieć, jak obniżyć wskaźnik EP bez wydawania fortuny na panele PV. W obu przypadkach dobrze trafiłeś. W tym artykule tłumaczymy: co to jest wskaźnik EP, jaki powinien być, skąd wziąć wynik i ile EP ma dom energooszczędny a na końcu pokazujemy, jak możemy Ci pomóc ten wynik realnie osiągnąć.

Co to jest wskaźnik EP?

Wskaźnik EP to wskaźnik rocznego zapotrzebowania budynku na nieodnawialną energię pierwotną. Podawany jest w kWh/(m²·rok), czyli kilowatogodzinach na metr kwadratowy rocznie, i mówi nam, ile nieodnawialnej energii pierwotnej pochłania budynek w ciągu roku w przeliczeniu na metr kwadratowy powierzchni użytkowej.

Ważna rzecz, o której wiele osób nie wie: wskaźnik EP nie mierzy wyłącznie energii, która dociera do gniazdka lub grzejnika. Uwzględnia cały łańcuch produkcji energii od wydobycia surowca, przez przetwarzanie i transport, aż po dostarczenie do użytkownika końcowego. Dlatego energia elektryczna z sieci ma znacznie wyższy współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej niż np. biomasa czy odnawialne źródła energii.

W obliczeniach świadectwa charakterystyki energetycznej budynku wskaźnik EP obejmuje roczne zapotrzebowanie na energię do: ogrzewania i wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej, potrzeby chłodzenia oraz potrzeby oświetlenia. Im niższa wartość wskaźnika EP, tym wyższa efektywności energetycznej budynku, niższe koszty eksploatacji i mniejszy ślad węglowy.

Jaki powinien być wskaźnik EP?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań i słusznie, bo odpowiedź ma bezpośredni wpływ na pozwolenie na użytkowanie. Zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (przepisach techniczno-budowlanych obowiązujących od 2021 r.), maksymalna wartość wskaźnika EP wynosi: 70 kWh/(m²·rok) dla budynku jednorodzinnego, 65 kWh/(m²·rok) dla budynków wielorodzinnych, 45 kWh/(m²·rok) dla budynków użyteczności publicznej. Maksymalny wskaźnik EP to twardy limit. W przypadku nowo wznoszonych budynków dopuszczalny wskaźnik EP musi być osiągnięty już na etapie projektu dany budynek, który nie spełnia tych wymagań, nie uzyska odbioru. Warunki techniczne precyzują ponadto, że cząstkowa wartość wskaźnika EP dla każdego z systemów budynku (ogrzewanie, ciepła woda, wentylacja, chłodzenie) musi być obliczona i wykazana oddzielnie. Dla porównania: budynki mieszkalne wznoszone jeszcze przed 2014 rokiem nierzadko osiągały wskaźnik EP na poziomie 120–200 kWh/(m²·rok). Nowe budynki muszą spełniać rygorystyczne normy, które są kilkukrotnie bardziej restrykcyjne i to właśnie ta różnica sprawia, że wybór źródła ciepła i technologii grzewczej staje się kluczowy.

Skąd wziąć wskaźnik EP?

Wskaźnik EP znajdziesz w świadectwie charakterystyki energetycznej. To oficjalny dokument opisujący parametry energetyczne budynku lub jego części budynku, zawierający wartości wskaźnika EP, EK i EU. Wystawiają go uprawnieni audytorzy energetyczni.

Od 2023 roku posiadanie takiego dokumentu jest obowiązkowe przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości (więcej winformacji tutaj ). Brak certyfikatu grozi karą nawet do 5 000 zł. Co ważne, jest on wymagany również przy zakończeniu budowy nowych budynków bez niego organ nadzoru budowlanego nie wyda pozwolenia na użytkowanie.

Ile EP ma dom energooszczędny?

Dom energooszczędny to budynek, dla którego wskaźnik EP nie przekracza zwykle 40–50 kWh/(m²·rok). Choć polskie przepisach techniczno-budowlanych nie definiują wprost pojęcia „energooszczędny”, ta granica jest powszechnie stosowana przez projektantów i audytorów. Dla porównania: Dom pasywny – wskaźnik EP poniżej 15 kWh/(m²·rok), Dom energooszczędny – wskaźnik EP 40–50 kWh/(m²·rok), Nowy budynek spełniający minimum WT 2021 – wskaźnik EP do 70 kWh/(m²·rok). Niska wartość wskaźnika EP w domach jednorodzinnych to nie tylko spełnienie norm to realne, mierzalne korzyści. Niższe koszty ogrzewania, wyższa wartość nieruchomości i spokój przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości, gdzie świadectwo charakterystyki energetycznej jest pierwszą rzeczą, którą sprawdza kupujący. Niski wskaźnik EP w domach jednorodzinnych to inwestycja zwracająca się przez dekady i jeden z najważniejszych parametrów efektywności energetycznej budynku na rynku wtórnym. Niski wskaźnik EP przekłada się też na lepszą klasę energetyczną, co dla domów jednorodzinnych ma coraz większe znaczenie przy uzyskiwaniu kredytów hipotecznych.

Jak obliczyć wskaźnik EP – wskaźnik EU, EK i energia pierwotna

Obliczyć wskaźnik EP samodzielnie jest trudno bez specjalistycznego oprogramowania, ale warto rozumieć mechanizm. Energia pierwotna EP wyznaczana jest na podstawie hierarchii trzech wskaźników:

Wskaźnik EU (energii użytkowej) – roczne zapotrzebowanie budynku na energię użytkową, czyli ilość ciepła potrzebna do utrzymania regulowanej temperatury powietrza, przygotowania ciepłej wody i klimatyzacji przy założonych standardach komfortu. Im lepsza izolacja i wentylacja, tym niższy wskaźnik EU i niższe roczne zapotrzebowanie na energię użytkową.

Wskaźnik EK (energii końcowej) – wskaźnik EK oblicza się, dzieląc wskaźnik EU przez sprawność systemów grzewczych i instalacyjnych. Energię końcową rozumiemy jako paliwo lub prąd, który faktycznie „wchodzi” do budynku. Wskaźnik EK wyznacza, ile paliwa lub energii elektrycznej zużywają wszystkie systemy grzewcze budynku w ciągu roku.

Wskaźnik EP (energii pierwotnej EP) – energię końcową przeliczamy na energię pierwotną za pomocą współczynnika nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej (wi). Cząstkowa wartość wskaźnika EP dla każdego systemu (ogrzewanie, c.w.u., chłodzenie, oświetlenie) jest sumowana, a wynik to końcowy wskaźnik EP budynku.

Wartość współczynnika wi jest kluczowa: dla energii elektrycznej z sieci wynosi 2,5, dla gazu ziemnego – 1,1, dla węgla kamiennego – 1,1, a dla odnawialnych źródeł energii (energia słoneczna, biomasa, geotermia) – od 0 do 0,2.

Wskaźnik EP a wybór źródła ciepła

Wybór odpowiedniego źródła ciepła to jeden z najbardziej efektywnych sposobów na obniżenie wskaźnika EP już na poziomie projektu. Źródła ciepła różnią się zasadniczo pod kątem wskaźnika EP i nie zawsze droższe oznacza lepsze.

Pompa ciepła to obecnie królewskie rozwiązanie dla domów jednorodzinnych i budynku jednorodzinnego w standardzie WT 2021. Mimo że energia elektryczna ma wysoki współczynnik wi = 2,5, pompa ciepła pracuje ze sprawnością (COP) na poziomie 3–4, co oznacza, że z 1 kWh elektryczności produkuje 3–4 kWh ciepła. Wysoka efektywności energetycznej pompy ciepła sprawia, że przy wsparciu fotowoltaiką wskaźnik EP budynku może spaść poniżej 40 kWh/(m²·rok). To właśnie dlatego wybór źródła ciepła w postaci pompy ciepła staje się standardem w budownictwie energooszczędnym.

Inne popularne rozwiązania i ich wpływ na wskaźnik EP:

• OZE (energia słoneczna, kolektory, fotowoltaika) – współczynnik wi = 0, bezpośrednio obniżają wskaźnik EP,
• Gaz ziemny – wi = 1,1, dobry punkt wyjścia dla budynku, ale trudno osiągnąć 70 kWh/(m²·rok) bez wsparcia OZE,
• Paliwa stałe (węgiel kamienny, pellet) – wi = 1,1–1,5, przy spalaniu paliw stałych wskaźnik EP rośnie, a budynek traci punkty przy programach dofinansowania jak Czyste Powietrze.

Jak skutecznie osiągnąć obniżenie wskaźnika EP nowego budynku?

Obniżenie wskaźnika EP to wynik kilku wzajemnie uzupełniających się działań. Nie ma jednego złotego środka liczy się efektywność energetyczna całego systemu. Dobra izolacja termiczna i właściwy rodzaj wentylacji Dobra izolacja termiczna przegród zewnętrznych to podstawa. Mniejsze straty ciepła przez ściany, dach i okna bezpośrednio zmniejszają wskaźnik EU, a tym samym obniżają wskaźnik EP. Wentylacja z odzyskiem ciepła (rekuperacja) to kolejny krok pozwala odzyskać nawet 80–90% ciepła z powietrza wywiewanego, co znacząco zmniejsza roczne zapotrzebowanie na energię do ogrzewania. Rodzaj wentylacji ma więc kluczowe znaczenie dla końcowego wyniku EP. Pompa ciepła jako kluczowe źródło ciepła Pompą ciepła ogrzewasz zarówno budynek, jak i wodę z wysoką efektywnością energetyczną i przy niskim współczynniku nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej. Pompa ciepła w połączeniu z fotowoltaiką pozwala na pokrycie znacznej części rocznego zapotrzebowania na energię z odnawialnych źródeł, co bezpośrednio obniża wskaźnik EP. Odnawialne źródła energii Fotowoltaika i solary do przygotowania ciepłej wody użytkowej mają współczynnik nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej równy 0. To znaczy, że każda kilowatogodzina z OZE nie „dokłada” nic do wskaźnika EP. Maksymalne wykorzystanie odnawialnych źródeł to najszybsza droga do obniżenie EP budynku. Inteligentne zarządzanie energią zamiast drogich instalacji Nie każdy deweloper wie, że inteligentne systemy zarządzania energią mogą zastąpić znaczną część kosztownych instalacji OZE. Nasz Program SAE optymalizuje zużycie energii przez systemy grzewcze i instalację ciepłej wody w czasie rzeczywistym, co w połączeniu z mniejszą instalacją PV pozwala osiągnąć wymagany wskaźnik EP przy kosztach nawet 5× niższych niż przy tradycyjnym podejściu.

 

Maksymalna wartość wskaźnika EP – co grozi przy przekroczeniu?

Jeśli dany budynek nie spełnia wymagań przepisów techniczno-budowlanych dotyczących wskaźnika EP, organ nadzoru budowlanego może odmówić wydania pozwolenia na użytkowanie. Budynki mieszkalne jednorodzinne i wielorodzinne muszą wykazać zgodność z obowiązującą maksymalną wartością wskaźnika EP zanim dojdzie do zakończeniu budowy i odbioru.

Warunki techniczne wskazują też na obowiązek wykazania nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej z uwzględnieniem wszystkich systemów – grzewczego, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej, chłodzenia i oświetlenia. Pominięcie nawet jednego elementu charakterystyki energetycznej budynków może skutkować błędnymi obliczeniami i koniecznością kosztownych zmian na etapie realizacji.

Jak pomożemy Ci osiągnąć wymagany wskaźnik EP?

Jeśli budujesz nowy dom jednorodzinny lub zarządzasz inwestycją deweloperską skontaktuj się z nami. Nasz zespół audytorów energetycznych przeprowadzi pełną analizę energetyczną budynku pod kątem wskaźnika EP, dobierze optymalne źródła ciepła i wskaże najefektywniejszy sposób na obniżenie wskaźnika EP.

Dzięki Programowi SAE wielokrotnie osiągaliśmy wymagany wskaźnik EP 70 kWh/(m²·rok) przy kosztach pięciokrotnie niższych niż w tradycyjnym podejściu opartym wyłącznie na OZE. Nie przepłacaj zapytaj nas o audyt energetyczny i poznaj realne możliwości swojego budynku.

Sprawdź, ile możesz zaoszczędzić skontaktuj się z nami i uzyskaj bezpłatną wstępną konsultację dotyczącą wskaźnika EP Twojego budynku.

Kontakt

Efektywniej sp. z o.o. tel.: 883 747 577 e-mail:  info@efektywniej.pl